Varlık felsefesinin konusu nedir?

Eklenme Tarihi: 19 Ağustos 2011 - Kategori: Felsefe

VARLIK FELSEFESİ

A. Varlık Felsefesinin Konusu

Varlık felsefesinin konusu varlığın kendisidir. Varlık gerçek varlık ve düşüncel varlık olarak ikiye ayrılır. Gerçek varlık, gerçekliğini nesnelerden, olaylardan, kişilerden alan varlıktır. Uzayda yer kaplar, zaman içinde değişir ya da yok olur. Düşüncel varlık ise, duyularla algılanamayan, uzay ve zaman dışı olan ve gerçekliği bulunmayan varlıktır. İşte varlık felsefesi de bu varlıkların ne olduğunu, nasıl olduğunu, neden olduğunu araştıran felsefenin bir alanıdır.

1. Bilime gö;re Varlık : Bilimler varlığı incelerken, nesneleri ve onlarla ilişkili olan olayları gö;zler, anlamaya çalışırlar. Elde ettiklerinin de doğru olup olmadığını deneylerle denetlerler. Bö;ylece olaylar ve nesneler arasında değişmeyen, genel olan ve kanıtlanmış olan ilişkileri, yani yasaları bulmaya çalışırlar.

2. Felsefe Açısından Varlık

a) Metafizik – Ontoloji : Tarihsel açıdan bakıldığında, felsefe varlık problemiyle başlamıştır. İlk defa Thales evrendeki her şeyin aslını yani ana varlığın ne olduğunu aramış ve bunu mitolojiden farklı olarak “Ana varlık sudur” şeklinde cevaplamıştır. Bu şekilde varlık sorunu doğanın soruşturulmasıyla başlamıştır. Metafizik ve ontoloji aynı alanı ifade eden iki ayrı terimdir. Aristo’ya gö;re ontoloji varlığın ilk temellerini ve ilkelerini araştıran bilgidir. Metafizik terimini ilk kullanan Rodoslu Andronikos’tur. Aristo’nun eserlerini düzenlerken ilk felsefe ile ilgili olan yazıları da fizikten sonra gelen anlamında metafizik adını vermiştir. Buna gö;re metafizik doğa ö;tesi sorunlarla ilgili akılsal açıklamaları içeren bir felsefe disiplinidir. Varlık, Tanrı, ruh, ö;lümsüzlük, kader gibi felsefenin ilk ve son sorunlarıyla uğraşır. Var olan asıl varlığı, ilk nedenleri, ilkeleri araştırır.

b) Geçmişten Günümüze Ontoloji : Ontoloji, gö;rünüşlerin arkasında kalan “kendinde varlığı” bir başka deyişle “mutlak olanı” arayan bir felsefe disiplinidir.Varlığı yalnızca varolması açısından yani başka belirtilerini gö;z ö;nüne almadan kavramaya çalışır.

Varlığın bu anlamda araştırılması Aristoteles’e kadar uzanır. Ancak ontolojiyi bir felsefe disiplini haline getiren Christian Wolff (1679-1754) olmuştur.Wolff’un ontolojisi 18. yüzyılda deneysel bilime dayanan ampirizm ile materyalizmin eleştirileri karşısında tutunamaz duruma gelince Kant, Hegel vr başka bazı 19. yüzyıl filozofları daha kusursuz bir ontoloji geliştirmeye yö;neldiler. 20. yüzyılda Yeni Ontoloji akımının kurucusu Nicolai Hartmann bunu devam ettirdi. Nicolai Hartmann ö;znelciliğe, akıl dışıcılığa, gizemciliğe karşı çıktı. Ontolojiyi deneysel temellere dayandırmaya ve bilimsel bilgilerle bağdaştırmaya çalıştı.

Metafizik-Ontoloji varlığın arkasında daima bir şeyler aramıştır. Gö;rünüşteki varlığın arkasındaki “kendinde varlığı”, “mutlak olan”ı ortaya koymaya çalışmıştır. Örneğin Aristoteles’te varlığın arkasındaki bu son şey “salt form”dur; Spinoza’da “Tanrı”dır, Kant’ta “temel varlık”, Hegel’de “mutlak ruh”tur. Günümüz ontolojisi ise varlığı “en son şey ” olarak gö;rmekte ve “gö;rünüş” ile “kendi başına varlığın” bir “birlik” oluşturduğunu kabul etmektedir.

c) Metafiziğin Varlıkla İlgili Temel Soruları : Metafiziğin varlıkla ilgili temel soruları şunlardır : – Varlık var mıdır? – Varlık değişken midir? bir midir? çok mudur? – Varlık nasıl var olmuştur? – Evren nasıl oluşmuştur? – Varlık neden bö;yledir, başka şekilde değildir? – Varlığın ana maddesi nedir? Evrende ö;zgürlük var mıdır? – Evren sonlu mu, sonsuz mudur? – Evrende amaçlılık var mıdır?

B. Ontoloji Açısından Varlık

1. Varlığın Var Olup Olmadığı Problemi

Varlığın var olup olmadığı ontolojinin temel problemlerinden biridir. Bu probleme ilişkin gö;rüşler iki ana başlık altında toplanır: Varlığın var olmadığını ve varlığın var olduğunu kabul eden gö;rüşler.

* Nihilizm : Kendisinden kuşku duyulamayan hiçbir şeyin olmadığını ö;ne süren ve maddesel gerçekliğin varlığını reddeden bir gö;rüştür. En ö;nemli temsilcileri Gorgias ve Friedrich Nietzsche’ dir.

* Taoculuk : Dış dünyadaki varlıklar var olmasalar bile gerçekten var olan bir varlıktan sö;z edilebilir. Bu Tao’dur. Tao, evrenin düzenidir; bütün olayların kendisinden çıktığı “sonsuz ö;z” dür. Gerçek tüm çeşitliliğine rağmen tektir. Olaylar dış gö;rünüşlerden başka bir şey değildir, her şey gö;recelidir, aldatıcı dünya varlıktan yoksundur. Taoculuğun kurucusu Lao Tse’dir.

* Realizm : Dış dünyanın gerçekten var olduğunu ileri süren ö;ğretidir. Bu ö;ğretiye gö;re dış dünya bizden bağımsız ve nesnel olarak vardır.

2. Varlığın Ne Olduğu Problemi

Varlığı var olarak kabul eden gö;rüşler, varlığın ne olarak var olduğu problemi üzerinde faklı gö;rüşlere ayrılmışlardır.

a) Varlığı oluş olarak kabul edenler : İlkçağ felsefesinde evrenin sürekli bir değişim, akış ve oluş halinde olduğunu ileri süren ilk düşünür Herakleitos (M.Ö. 540-480)’tur. Ona gö;re evrenin ana maddesi ateştir. Ateşten oluşan her şey yine ateşe dö;necek, ama ateş yeniden her şeyi yaratacaktır. Evrende durağan hiçbir şey yoktur. Her şey sürekli bir değişim, oluş içindedir.Doğa gibi insanın kendisi de bedeni ve ruhuyla sürekli bir değişim halindedir. Herakleitos’a gö;re evren, boyuna akan, durmadan değişen dö;nüşümlü olarak yok olup yeniden ortaya çıkan bir süreç bir oluştur.

Varlığı oluş olarak kabul eden filozoflardan biri de Alfred N. Whitehead (1861-1947)’dir. Ona gö;re evrende mekanik bir düzenin olduğu gö;rüşü yanlıştır. Evren sürekli bir oluş içindedir. Bu oluşta her şey birbirine bağımlıdır. Her varlık, var olmak için başka bir varlığa muhtaçtır. Whitehead, evrende birbirini tamamlayan karşıt iki güç olduğu gö;rüşündedir. Bu güçlerden biri evrene “yaratıcılık” diğeri “süreklilik olanağı verir. Bö;ylece evren, canlı bir oluş olarak varlığını sürdürür. Whitehead bu gö;rüşünü şö;yle dile getirir: “Evrenin akıp geçmekte oluşundan başka bir temel doğru yoktur.”

b) Varlığı idea olarak kabul edenler : Varlığın ilk ve en ö;nemli ö;gesinin idea olduğunu ö;ne felsefi ö;ğretiye idealizm denir. Varlığı idea kabul eden filozoflardan Platon, Aristoteles, Farabi ve Hegel’dir.

* Platon (M.Ö. 427-347) : İdealizm kurucusudur. Platon, varlık sorununu gerçek varlığın bir ve değişmez olduğunu ileri süren Parmenides’in gö;rüşleriyle Herakleitos’un oluş felsefesini birleştirerek çö;zmeye çalışmıştır.

Platon2a gö;re birbirinden tamamen farklı iki dünya (evren) vardır. Biri nesneler dünyası, diğeri idealar dünyasıdır. Nesneler dünyası sürekli olarak oluşan, değişen ve yok olan objelerin dünyasıdır. İdealar dünyası ö;ncesiz ve sonrasız (ezeli ve ebedi) olan evrendir.

Platon’a gö;re günlük yaşamda gö;rülen her şeyin (iyi, güzel, insan, at, ağaç vb.) bir ideası vardır. Tüm ideaların üstünde yer alan “İyi ideası”dır.

* Aristoteles ( M.Ö. 384-322) : Aristoteles de varlığın ilk ve en ö;nemli ö;ğesinin idea olduğu gö;rüşündedir.



Etiketler: , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , ,

1 cevap var

  1. sercan diyor ki:

    varlıgın kendisidir

Bu soruyu sen cevapla